Eind jaren 90 en begin jaren 2000 waren openbare chatrooms ontzettend populair. Via bijvoorbeeld Yahoo of AOL konden mensen deze chatrooms bezoeken. Ze waren ingedeeld op onderwerp of leeftijd en iedereen kon binnenkomen en een gesprek beginnen.
VRChat brengt deze ouderwetse chatrooms naar deze tijd. Met virtual realityapparatuur, zoals een Meta Quest-headset, kun je met VRChat in de huid kruipen van een 3D-avatar, door virtuele werelden lopen die door gebruikers zijn gemaakt en met anderen praten met je echte stem.
Via het platform kunnen jongeren contact hebben met mensen en communities die dezelfde interesses hebben. Ze kunnen zichzelf ook uiten met avatars die ze zelf samenstellen. Dit zijn enkele redenen waarom VRChat populair is onder tieners. Maar ouders moeten weten dat VRChat doet denken aan de ‘Wild West’-periode van het internet. Gebruikers vanaf 13 jaar kunnen door werelden lopen die door gebruikers zijn gemaakt. Ze kunnen daar gemakkelijk in gesprek raken met vreemden van elke leeftijd.
In deze gids voor ouders bespreken we de risico’s van VRChat. Ook geven we jou aanbevelingen. Zo kun je zelf bepalen of het platform geschikt is voor jouw tiener.
Wat kunnen tieners doen op VRChat?
VRChat is gratis te downloaden en te gebruiken. Gebruikers moeten 13 jaar of ouder zijn om zich aan te melden. Er is echter geen verplichte leeftijdscontrole. Jongere kinderen kunnen zich daarom eenvoudig aanmelden met een valse geboortedatum. Het platform is ontworpen voor virtual reality, maar tieners hebben geen VR-headset nodig om VRChat te gebruiken. Ze kunnen vanaf een Windows-pc of smartphone deelnemen aan gesprekken.
Tieners gebruiken VRChat om:
- Samen tijd door te brengen en contact te hebben. Tieners ontmoeten als hun avatar vrienden in virtuele ruimtes. Ze praten met hun echte stem. De ervaring lijkt op een groepsvideogesprek, maar biedt meer vrijheid om rond te lopen.
- Werelden van gebruikers te ontdekken. Er zijn duizenden werelden om te bezoeken. Denk aan steden, stranden en gezellige cafés, maar ook aan fantasiewerelden en nagemaakte locaties uit films en games. Technisch aangelegde tieners kunnen met de tools van VRChat hun eigen werelden bouwen. Hiervoor leren ze onder andere 3D-modelleren, ontwerpen en programmeren.
- Minigames te spelen. Veel werelden hebben ingebouwde games die vrienden samen kunnen spelen. Denk aan puzzels, verstoppertje, escaperooms, bowlen, races en quizzen.
- Avatars te maken en aan te passen. Avatars zijn een belangrijk middel voor tieners om zichzelf te uiten. Ze kunnen kiezen uit grote collecties avatars of er zelf één ontwerpen. Dat kan van realistische mensen tot animepersonages, dieren en robots.
- Evenementen bij te wonen. VRChat organiseert liveoptredens, dj-sets, dansfeesten, comedy-avonden, rollenspelsessies en bijeenkomsten voor communities.
- Samen video’s te kijken. Sommige werelden hebben virtuele bioscopen of schermen waarop vrienden samen YouTube-video’s of streams kunnen bekijken.
- Lid te worden van groepen en communities. Tieners kunnen mensen met dezelfde interesses ontmoeten. Ze kunnen bijvoorbeeld lid worden van groepen rond gaming of bepaalde fandoms.
Met avatars kunnen gebruikers hun identiteit verkennen en uiten, zo ook hun gender. Ze kunnen dit doen op een manier die bij hen past. Voor mensen die zich in het ‘echte’ leven buitengesloten voelen, kan VRChat een veilige plek zijn.
In VRChat kunnen gebruikers gebarentaal gebruiken. Communities zoals ‘Helping Hands Community’ leren gebruikers gebarentaal en vergroten het bewustzijn over de dovencultuur binnen de VRChat-community.
Een andere opvallende groep zijn de ‘mutes’. Dit zijn gebruikers die niet praten, ook niet als iemand rechtstreeks tegen hen praat. Op VRChat wordt dit niet als iets negatiefs gezien. Deze gebruikers kunnen via gebaren of tekst toch betekenisvolle contacten hebben. Doordat ze niet hoeven te praten, kunnen gebruikers met sociale angst, die niet kunnen praten, genderdysforie of doofheid gemakkelijker contact hebben met anderen.
VRChat: de risico’s
VRChat biedt tieners veel mogelijkheden om contact te hebben, zichzelf te uiten en gelijkgestemden te vinden. Toch zijn er risico’s waar ouders zich bewust van moeten zijn:
Contact met vreemden
Veel werelden in VRChat zijn openbaar. Iedereen kan dus deelnemen. Tieners kunnen daardoor gemakkelijk in gesprek raken met mensen die ze nog nooit hebben ontmoet en die overal ter wereld kunnen wonen. Veel van deze contacten kunnen positief zijn. Toch is het altijd een waarschuwingssignaal als kinderen gemakkelijk met volwassenen in contact kunnen komen.
VRChat verplicht gebruikers niet om hun leeftijd te bewijzen. Volwassenen kunnen zich daardoor gemakkelijk voordoen als leeftijdsgenoten. Avatars kunnen er jong of cartoonesk uitzien, ongeacht wie erachter zit. Met stemvervormers kunnen gebruikers hun echte stem ook verbergen. Ook spraakchat brengt risico’s met zich mee. Hardop praten voelt persoonlijker dan typen. Gesprekken kunnen daardoor snel vertrouwd aanvoelen. In tegenstelling tot tekstberichten blijft er bovendien geen gespreksgeschiedenis achter.
Ongewenste content
Net als op Roblox maken gebruikers zelf de werelden op VRChat. Er is weinig toezicht. Tieners kunnen daardoor seksuele, gewelddadige of andere expliciete content tegenkomen, maar ook evenementen voor volwassenen. Ook kunnen gebruikers expliciete avatars maken.
Tijdens een onderzoek naar VRChat bezocht een BBC News-onderzoeker verschillende virtuele ruimtes, waaronder stripclubs. Daar deden avatars alsof ze seks hadden. Ze kreeg ook seksspeeltjes en condooms te zien en werd door meerdere volwassen mannen benaderd.
Intimidatie en pesten
Tieners kunnen te maken krijgen met grof taalgebruik, haatdragende uitspraken en pestgedrag. Dit kan komen van mensen die ze kennen, maar ook van vreemden. De combinatie van live spraakchat en het gevoel dat anderen fysiek dichtbij zijn, kan agressief gedrag veel heftiger laten aanvoelen.
Persoonlijke informatie delen
De stem van een tiener kan iets over diens leeftijd verklappen. Tijdens gesprekken kunnen tieners ook gemakkelijk persoonlijke gegevens noemen, zoals hun echte naam, school of woonplaats.
In-app aankopen
VRChat kun je gratis downloaden en gebruiken, maar tieners kunnen op verschillende manieren toch geld uitgeven. En de kosten kunnen snel oplopen. Zo kunnen ze een abonnement op VRChat Plus nemen. Daarmee krijgen ze extra’s, zoals meer favoriete avatars, een aangepaste profielfoto en een supporterbadge. Ook kunnen ze ‘VRChat Credits’ kopen. Daarmee betalen ze voor avatars, accessoires en speciale extra’s van makers en groepen.
Omdat tieners met ‘Credits’ betalen in plaats van rechtstreeks met geld, verliezen ze gemakkelijk het overzicht over hun uitgaven. Ook kunnen ze groepsdruk ervaren om unieke avatars en accessoires te kopen, zodat ze erbij horen.
Te veel schermtijd
Door het meeslepende en sociale karakter van VRChat kunnen tieners gemakkelijk de tijd uit het oog verliezen en afspraken over schermtijd overtreden. Dat gebeurt vooral tijdens evenementen laat op de avond en leuke interacties met anderen. Te veel schermtijd kan hun slaap, stemming en schoolprestaties beïnvloeden.
5 manieren om VRChat veiliger te maken voor tieners
VRChat biedt tieners veel mogelijkheden om contact te leggen en zich onderdeel van een community te voelen. De meeslepende 3D-werelden maken het platform extra aantrekkelijk. Op het gebied van veiligheid schiet VRChat echter tekort. Het platform heeft geen ingebouwde ouderlijk toezichtfuncties. Ook is de kans groot dat tieners in contact komen met vreemden of ongepaste content zien. Daarom raden we aan om de leeftijdsgrens van 13 jaar die VRChat hanteert, te verhogen naar 16 jaar. Deze grens heeft vooral te maken met gegevensbescherming en houdt weinig rekening met de daadwerkelijke risico’s.
Gebruikt je tiener VRChat al, of heeft die vrienden erover horen praten en is die nieuwsgierig? Ga dan met je tiener in gesprek en zorg dat die de risico’s kent. Maak samen duidelijke afspraken en help je tiener om VRChat veilig en verantwoord te gebruiken. Een aantal tips:
1. Gebruik de app samen
Je begrijpt de risico’s én de aantrekkingskracht van VRChat het best door de app zelf uit te proberen. Zet een VR-bril op als je die hebt en verken verschillende werelden. Kijk hoe avatars met elkaar omgaan. Vraag je tiener naar diens avatar, vrienden en favoriete communities. Zo maak je het makkelijker om over VRChat te praten. Je tiener zal dan mogelijk ook eerder naar je toe komen als er iets misgaat.
2. Pas de veiligheidsinstellingen aan.
Via het menu ‘Safety’ van VRChat kun je bepalen wat je tiener van anderen ziet en hoort. Je kunt bijvoorbeeld instellen of avatars, stemmen en animaties van vreemden worden weergegeven. Met een hoger veiligheidsniveau, zoals ‘Maximum’, beperk je wat onbekende gebruikers kunnen laten zien. De functie ‘Personal Space’ kan avatars verbergen die te dichtbij komen. Doorloop deze instellingen samen met je tiener en bespreek waarom ze belangrijk zijn. Zo is de kans kleiner dat je tiener ze zonder jouw medeweten verandert.
3. Kies ruimtes voor vrienden of op uitnodiging.
In grote, openbare werelden komen tieners veel sneller in contact met vreemden. In ruimtes die alleen toegankelijk zijn voor vrienden of op uitnodiging, bepalen ze beter met wie ze contact hebben. Stel de status ook in op ‘Ask Me’ of ‘Do Not Disturb’. Zo voorkom je dat anderen zomaar kunnen aansluiten.
4. Controleer of je tiener weet hoe je kunt blokkeren, dempen en rapporteren.
Zorg dat je tiener weet hoe die iemand snel kan dempen of blokkeren als diegene een ongemakkelijk gevoel geeft. Leg ook uit hoe je zo iemand bij VRChat kunt rapporteren. Als je iemand blokkeert, verdwijnt die persoon uit beeld. Dat is vaak de snelste manier om een vervelende situatie te beëindigen. Moedig je tiener aan om een wereld meteen te verlaten als iets niet goed voelt.
5. Gebruik ouderlijk toezicht.
VRChat heeft geen ingebouwde functies voor ouderlijk toezicht. Met een uitgebreide app voor ouderlijk toezicht, zoals Qustodio, houd je toch meer controle. Met Qustodio kun je:
- Schermtijdlimieten instellen voor VRChat.
Bekijken hoeveel tijd je tiener in de app doorbrengt.
Voorkomen dat je tiener de app opent.
Met één druk op de knop de internetverbinding pauzeren.
VRChat brengt chatrooms naar de wereld van virtual reality. Met een VR-bril of zonder kun je als avatar door 3D-werelden van gebruikers navigeren en met anderen praten met je eigen stem. Voor veel tieners is VRChat een manier om nieuwe mensen te ontmoeten, communities te vinden en zichzelf te uiten. Ouders moeten zich echter bewust zijn van de risico’s, zoals contact met vreemden, ongewenste content en grof taalgebruik.
Tieners vanaf 13 jaar mogen VRChat gebruiken, maar we raden aan te wachten tot ze minstens 16 jaar zijn voordat ze de werelden en communities gaan verkennen. Ook dan zijn duidelijke grenzen en afspraken belangrijk, zodat ze veilig contact kunnen hebben met anderen.
